Leerprincipes

van de hond

De theorie achter leren

In dit artikel bespreken we een introductie in de leerprincipes van de hond, operante-conditionering.

Leren is een continu en doorlopend proces, het is zowel plaats, situatie als persoonsgebonden.
Honden leren voor het grootste deel op een ervarings-gerichte manier, actie – reactie.

De invloed van zowel goede ervaringen (ervaringen die iets opleveren) maar ook slechte ervaringen horen bij het leven, leren en het “opgroeien”.

We willen ons dier natuurlijk altijd zoveel mogelijk behoeden voor nare of onprettige ervaringen, maar geheel voorkomen is onmogelijk. 

Ook wij mensen leren veel op basis van ervaring. Denk eens aan leren fietsen, de meeste kinderen zijn wel eens gevallen met de fiets. Dan weet je dat dat niet erg fijn voelt en dat het beste kan voorkomen.
Ervaringen met een minder leuke uitkomst zullen we niet snel willen herhalen, positieve juist wel.

Terug naar de hond:
We mogen aannemen dat als een bepaald gedrag vertoond wordt, het de hond iets oplevert.
Dat betekent ook dat bestaand gedrag niet snel of vanzelf zal veranderen als er geen alternatief is, of de oorzaak – trigger blijft bestaan.

Wanneer we met honden trainen zijn we eigenlijk actief bezig met het beïnvloeden of stimuleren van gedrag. Wanneer gedrag vaak genoeg herhaald en beloond wordt, zal het gedrag “geconditioneerd” raken, en heeft de hond weer wat geleerd. De hond weet dat dit gedrag altijd iets oplevert en de moeite waard is.

Maar ook wanneer we niet bewust trainen, maar gewoon samen met onze hond(en) zijn, zijn we continu bezig bepaald gedrag van onze dieren te motiveren of te demotiveren.
Gedrag staat daarom in feite nooit stil.

Bekrachtigen (stimuleren) van gedrag

Prettige ervaringen zijn over het algemeen een bekrachtiging (stimulans) voor het gedrag van de hond.
Het gevolg is dat uw hond het vertoonde gedrag tijdens die ervaring een volgende keer zal willen herhalen (het gedrag wordt meer) in de hoop op meer van die positieve ervaringen.
Na herhaaldelijke successen bij bepaald gedrag, leert de hond dat dit gedrag altijd iets oplevert. Het gedrag raakt dan geconditioneerd, de hond heeft weer iets geleerd.
Op deze manier sluipt ongewenst gedrag er vaak in en kan daarna lastig te veranderen zijn zonder de juiste aanpak.

Gedrag neemt (omgekeerd) ook af, wanneer er herhaaldelijk geen succes(en) meer door de hond behaald worden of er zelfs juist een negatief resultaat behaald wordt (negatieve ervaring).

Tijdens trainingen maken we met name gebruik van het stimuleren van gewenst gedrag door beloning, om dit gedrag (opnieuw) te “conditioneren” in een gewenste gedraging.

Corrigeren?
Een correctie is in feite alles wat maakt dat een bepaald gedrag verminderd of juist vermeerderd uit angst voor de correctie, op basis van corrigeren kan je dus ook zeker trainen, maar het is training op basis van angst voor de correctie, angst voor represailles, wie wil dat nou voor zijn hond!

Negatieve ervaringen zijn vaak als een “correctie”. Het heeft invloed op gedrag, het kan veel invloed hebben of weinig. Afhankelijk van de ervaring, de hond en de situatie waarin het gebeurde. Een correctie kan dus ook een nare of vervelende ervaring zijn die zich per ongeluk voordeed, maar ook fysiek corrigeren zoals slaan of een harde ruk aan de lijn is een negatieve ervaring voor de hond.
Soms overkomt het ons. Denk eens aan (plotseling) vuurwerk, vallende voorwerpen, ongelukjes binnens- en buitens huis etc, er kunnen veel situaties zijn waar uw hond erg van schrikt en waardoor soms gedragsproblemen zoals angsten of zelfs agressie ontwikkelen.

Correcties maken dus in feite onderdeel uit van het leren in het dagelijks leven en dat is tot zekere hoogte normaal, een pup kan alleen leren dat iets hard is door ervaren dat het hard is. Warm, koud idem.

Een correctie is dus altijd een ervaring waardoor gedrag af neemt.

Gelukkig zijn er correctie methoden die niet per se naar zijn voor de hond of dieronvriendelijk zijn, maar een duidelijke manier en onderdeel in het veranderen van bepaald gedrag.
Corrigeren is dus ook wanneer we er bewust ineens voor zorgen dat in situaties waar de hond anders altijd succes had, nu ineens geen succes meer heeft. Het gedrag zal daardoor minder worden en zal uiteindelijk uitdoven. Dit proces kan versneld worden door het gewenste gedrag tegelijkertijd juist wel op de juiste manier te belonen en zodoende ongewenst gedrag om te buigen naar gewenst gedrag.

Nogmaals, waarom is fysiek corrigeren zo fout?
Fysiek corrigeren is feitelijk het trainen op basis van angst en dwang. Een fysieke correctie kan bijvoorbeeld een ruk aan de lijn zijn, slaan, schreeuwen etc.
Een hond zal bepaald gedrag na deze fysieke correctie wellicht niet of juist wel uitvoeren/vertonen, om de fysieke correctie te voorkomen, als de hond al wist waarvoor hij in eerste instantie eigenlijk gecorrigeerd werd. Deze manier van trainen is bijzonder dieronvriendelijk en maakt daarbij je dier doodongelukkig.
Fysiek corrigeren schaadt de vertrouwensband en zet de relatie tussen baas en hond ernstig onder druk.
Werken met fysieke correcties is zwaar achterhaald.

Onbewuste en bewuste stimulansen van gedrag bij de hond

Soms komt het voor dat u of uw omgeving uw dier onbewust stimuleert tot een bepaald (vervelend of storend) gedrag.

Bij het beoordelen van situaties, het ontleden en beinvloeden van gedrag, maak ik veel gebruik van het “bekrachtigings schema” (komt straks aan bod).

Het bewust positief bekrachtigen(stimuleren) van gedrag werkt geweldig bij de training van honden, we werken door gedrag te belonen waarbij we werken vanuit de eigen motivatie van de hond.
Daarnaast is deze manier van samen leren en samenwerken een geweldige manier om de band tussen jou en je hond enorm te versterken.

Uiteraard zullen we tijdens lessen werken aan het Nee commando, maar over het algemeen vertellen we niet wat de hond niet mag, maar geven we bij voorkeur een beter alternatief dat juist wel mag én uw hond iets oplevert!

Bekrachtigings schema

Het ontleden van gedrag

bekrachtigingsschema

what They’re Saying

Beoordelen van gedrag aan de hand van het bekrachtigings-correctie schema

Bekijk het schema boven aan deze pagina aandachtig.

Positieve bekrachtiging
Negatieve bekrachtiging

Positieve correctie
Negatieve correcties

Positief staat altijd voor iets dat toegevoegd kan worden. Positief is dus niet per se positief voor de hond wanneer we het hebben over een positieve correctie.

Negatief staat altijd voor iets dat weggehaald word. Negatief is niet per se iets negatiefs voor de hond. Het kan zijn dat er iets wat hij als onprettig ervaart, weggehaald wordt.

Een correctie betekent altijd dat het gedrag afneemt.

Bekrachtiging betekent altijd dat het gedrag toeneemt.

In principe bestaan er 2 soorten van Corrigeren waarvan we maar 1 soort gebruiken tijdens trainingen.

Positieve correctie (gebruiken we NIET) = er wordt iets toegevoegd en het gedrag wordt minder. Hieronder valt bijvoorbeeld fysiek corrigeren (slaan etc).

Negatieve correctie = er wordt iets weggehaald en het gedrag word minder.
Bijvoorbeeld de hond trekt aan de lijn wanneer hij een bekende ziet waar hij anders altijd aandacht van krijgt. De bekende loopt door als de hond zo druk doet.

Er zijn 2 manieren van bekrachtigen:
Positieve bekrachtiging: Er wordt iets toegevoegd, en het gedrag word meer. Bijvoorbeeld de hond een koekje geven wanneer hij meteen gaat zitten als het commando ‘zit’ gegeven wordt.

Negatieve bekrachtiging: Er wordt iets weggehaald en het gedrag word meer.
De hond blaft vanaf de vensterbank een voorbij komende hond “weg”. Dit stimuleert om de volgende keer weer te gaan blaffen.

Tijdens trainingen of gedragsbegeleiding worden verschillende soorten bekrachtiging en correcties vaak met elkaar gecombineerd. (met uitzondering van de positieve correctie)

 

Situaties ontleden:

Situatie 1:
We sturen met een koekje de hond in de zit, daarna krijgt de hond het koekje.

Wat gebeurt er?  De hond ging zitten en kreeg daarna een koekje.
Werd er iets toegevoegd of weggehaald: Het koekje wordt toegevoegd.

Wat gebeurt er met het gedrag? : Dat werd gestimuleerd want de hond verdient een beloning.

Resultaat: de hond weet dat hij een koekje kan verdienen met de zit en zal het gedrag willen herhalen.

 

Situatie 2:

Wanneer het bezoek binnenkomt springt mijn hond op

Wat gebeurt er? Het bezoek komt binnen en de hond springt op.
Werd er iets toegevoegd? Ja, het bezoek (en het bezoek of jij als baas geeft aandacht om te voorkomen dat de hond opspringt).
Wat gebeurt er met het gedrag? Dat word gestimuleerd, want de hond krijgt aandacht.

 

 

Werken met het bekrachtigingsschema is een bepaalde manier van omdenken. Ten eerste om de motivatie achter het gedrag van de hond te kunnen beoordelen, ten tweede om het gedrag op de juiste manier om te kunnen buigen naar gewenst gedrag.

Wouter de Vries

Hondentrainer, deHondentrainer.com