Leerprincipes van de hond

De theorie achter leren

In dit artikel bespreken we de leerprincipes van de hond, met name operante-conditionering.
Van waaruit ontstaat nou eigenlijk een bepaalde gedraging ?

Leren is een continu en doorlopend proces en is zowel plaats, situatie als persoonsgebonden. Honden leren voor het grootste deel op een ervaringsgerichte manier. Alles in de directe omgeving speelt daarbij een rol.
De invloed van zowel positieve ervaringen maar ook negatieve ervaringen horen bij het leven, leren en het “opgroeien”. We willen ons dier natuurlijk altijd zoveel mogelijk behoeden voor nare ervaringen, maar geheel voorkomen is vrijwel onmogelijk.

Ontstaan gedrag levert de hond iets op en zal niet veranderen tenzij er een beter alternatief is, of de oorzaak – trigger weggenomen kan worden.
Wanneer we met honden trainen maken we handig gebruik van het motiveren van gedrag door beloning, waardoor gedrag “geconditioneerd” raakt. Maar ook wanneer we niet bewust trainen, maar gewoon samen met onze hond(en) zijn, zijn we continu bezig bepaald gedrag van onze dieren te motiveren of te demotiveren.

Bekrachtigen (stimuleren) van gedrag

Positieve, oftewel leuke ervaringen zijn over het algemeen een bekrachtiging (stimulans) voor of als gevolg van het gedrag van de hond, het zijn alle ervaringen die de hond iets (positiefs/fijns) oplevert.
Het gevolg is dat uw hond het vertoonde gedrag tijdens die positieve ervaring een volgende keer zal willen herhalen (het gedrag wordt meer) in de hoop op meer positieve ervaringen.
Na herhaaldelijke successen voor dit bepaalde gedrag, leert de hond dat dit gedrag altijd iets oplevert. Het gedrag raakt geconditioneerd, de hond heeft weer iets geleerd.
Een bepaald gedrag neemt (omgekeerd) ook af, wanneer er herhaaldelijk geen succes(en) meer door de hond behaald worden of er zelfs juist een negatief resultaat behaald wordt (negatieve ervaring).

Tijdens trainingen maken we met name gebruik van het stimuleren van gewenst gedrag door beloning, om dit gedrag te “conditioneren”. Soms in plaats van een ander ongewenst gedrag.

Corrigeren?
Corrigeren is in feite alles wat maakt dat een bepaald gedrag verminderd of juist vermeerderd uit angst voor de correctie, op basis van corrigeren kan je dus ook zeker trainen, maar het is op basis van angst voor de correctie, angst voor represailles, wie wil dat nou voor zijn hond!

Negatieve en nare ervaringen zijn technisch gezien, als je naar de leerprincipes kijkt, ook een “correctie”. Het heeft invloed op gedrag en kan veel invloed hebben of juist geen. Afhankelijk van de mate waarin het gebeurde. Een correctie kan dus ook een nare of vervelende ervaring zijn die zich per ongeluk voordeed, maar ook fysiek corrigeren zoals slaan of een harde ruk aan de lijn is een negatieve ervaring voor de hond.
Soms overkomt het ons. Denk eens aan (plotseling) vuurwerk, vallende voorwerpen, ongelukjes binnens- en buitens huis etc, er kunnen veel situaties zijn waar uw hond erg van schrikt en waardoor soms gedragsproblemen zoals angsten of zelfs agressie ontwikkelen.

Correcties maken onderdeel uit van het leren in het dagelijks leven en dat is tot zekere hoogte normaal, een pup kan alleen leren dat iets hard is door ervaren. Warm, koud idem.

Een correctie is een ervaring waardoor gedrag af neemt.
Gelukkig zijn er “correctie” methoden die niet per se naar zijn voor de hond of dieronvriendelijk zijn, maar een duidelijke manier en onderdeel in het veranderen van bepaald gedrag.
Corrigeren is dus ook wanneer we er bewust ineens voor zorgen dat in situaties waar de hond anders altijd succes had, nu ineens geen succes meer heeft. Het gedrag zal daardoor minder worden en zal uiteindelijk uitdoven. Dit proces kan versneld worden door het gewenste gedrag tegelijkertijd juist wel op de juiste manier te belonen.

Waarom is fysiek corrigeren zo fout?
Fysiek corrigeren is feitelijk het trainen op basis van angst en dwang. Een fysieke correctie kan bijvoorbeeld een ruk aan de lijn zijn, slaan, schreeuwen etc.
Een hond zal bepaald gedrag na deze fysieke correctie wellicht niet of juist wel uitvoeren/vertonen, om de fysieke correctie te voorkomen, als de hond al wist waarvoor hij in eerste instantie eigenlijk gecorrigeerd werd. Deze manier van trainen is bijzonder dieronvriendelijk en maakt daarbij je dier doodongelukkig.
Fysiek corrigeren schaadt de vertrouwensband en zet de relatie tussen baas en hond ernstig onder druk.
Werken met fysieke correcties is zwaar achterhaald.

Onbewuste en bewuste stimulansen van gedrag bij de hond

Soms komt het voor dat u of uw omgeving uw dier onbewust stimuleert tot bepaald (vervelend of storend) gedrag.

Dit hoeft uiteraard geen angst of agressie te zijn, maar kunnen ook dingen zijn zoals het trekken aan de lijn zijn, opspringen tegen bezoek, blaffen voor het raam, het claimen van voer en speelgoed. Noem maar op.

Tijdens een consult en advies beoordeel ik ten eerste de oorzaak van gedragsproblemen en werk dan aan een concreet plan van aanpak.

Bij het beoordelen van situaties, het ontstaan en veranderen van gedrag, maak ik als hondentrainer veel gebruik van het “bekrachtigings schema” (komt straks aan bod).

Het bewust positief bekrachtigen(stimuleren) van gedrag werkt geweldig bij de training van honden, we werken door gedrag te belonen waarbij we werken vanuit de eigen motivatie van de hond.
Daarnaast is deze manier van samen leren en samenwerken een geweldige manier om de band tussen jou en je hond enorm te versterken.

Uiteraard zullen we tijdens lessen werken aan het Nee commando, maar over het algemeen vertellen we niet wat de hond niet mag, maar geven we bij voorkeur een beter alternatief dat juist wel mag én uw hond iets oplevert!

Bekrachtigings schema

Het ontleden van gedrag

bekrachtigingsschema

what They’re Saying

Beoordelen van gedrag aan de hand van het bekrachtigings-correctie schema

Bekijk het schema boven aan deze pagina aandachtig.

Positieve bekrachtiging
Negatieve bekrachtiging

Positieve correctie
Negatieve correcties

Positief staat altijd voor iets dat toegevoegd kan worden. Positief is dus niet per se positief voor de hond wanneer we het hebben over een positieve correctie.

Negatief staat altijd voor iets dat weggehaald word. Negatief is niet per se iets negatiefs voor de hond. Het kan zijn dat er iets wat hij als onprettig ervaart, weggehaald wordt.

Een correctie betekent altijd dat het gedrag afneemt.

Bekrachtiging betekent altijd dat het gedrag toeneemt.

In principe bestaan er 2 soorten van Corrigeren waarvan we maar 1 soort gebruiken tijdens trainingen.

Positieve correctie (gebruiken we NIET) = er wordt iets toegevoegd en het gedrag wordt minder. Hieronder valt bijvoorbeeld fysiek corrigeren (slaan etc).

Negatieve correctie = er wordt iets weggehaald en het gedrag word minder.
Bijvoorbeeld de hond trekt aan de lijn wanneer hij een bekende ziet waar hij anders altijd aandacht van krijgt. De bekende loopt door als de hond zo druk doet.

Er zijn 2 manieren van bekrachtigen:
Positieve bekrachtiging: Er wordt iets toegevoegd, en het gedrag word meer. Bijvoorbeeld de hond een koekje geven wanneer hij meteen gaat zitten als het commando ‘zit’ gegeven wordt.

Negatieve bekrachtiging: Er wordt iets weggehaald en het gedrag word meer.
De hond blaft vanaf de vensterbank een voorbij komende hond “weg”. Dit stimuleert om de volgende keer weer te gaan blaffen.

Tijdens trainingen of gedragsbegeleiding worden verschillende soorten bekrachtiging en correcties vaak met elkaar gecombineerd. (met uitzondering van de positieve correctie)

 

Situaties ontleden:

Situatie 1:
We sturen met een koekje de hond in de zit, daarna krijgt de hond het koekje.

Wat gebeurt er?  De hond ging zitten en kreeg daarna een koekje.
Werd er iets toegevoegd of weggehaald: Het koekje wordt toegevoegd.

Wat gebeurt er met het gedrag? : Dat werd gestimuleerd want de hond verdient een beloning.

Resultaat: de hond weet dat hij een koekje kan verdienen met de zit en zal het gedrag willen herhalen.

 

Situatie 2:

Wanneer het bezoek binnenkomt springt mijn hond op

Wat gebeurt er? Het bezoek komt binnen en de hond springt op.
Werd er iets toegevoegd? Ja, het bezoek (en het bezoek of jij als baas geeft aandacht om te voorkomen dat de hond opspringt).
Wat gebeurt er met het gedrag? Dat word gestimuleerd, want de hond krijgt aandacht.

 

 

Werken met het bekrachtigingsschema is een bepaalde manier van omdenken. Ten eerste om de motivatie achter het gedrag van de hond te kunnen beoordelen, ten tweede om het gedrag op de juiste manier om te kunnen buigen naar gewenst gedrag.

Wouter de Vries

Hondentrainer, deHondentrainer.com